Biến áp vô cấp là thiết bị có khả năng điều chỉnh điện áp đầu ra liên tục trong một khoảng nhất định, thay vì chỉ cho ra một hoặc vài mức điện áp cố định. Thiết bị thường được sử dụng trong phòng thí nghiệm, dây chuyền sản xuất, sửa chữa điện tử, kiểm tra thiết bị, chạy thử động cơ và các ứng dụng cần thay đổi điện áp linh hoạt. Người dùng có thể xoay núm điều chỉnh để tăng hoặc giảm điện áp đầu ra theo nhu cầu thực tế. Khi chọn biến áp vô cấp, cần quan tâm đến điện áp đầu vào, dải điện áp đầu ra, công suất tải, số pha và môi trường sử dụng để tránh quá tải hoặc chọn máy không phù hợp.
Biến áp vô cấp là loại máy biến áp cho phép thay đổi điện áp đầu ra một cách liên tục trong phạm vi thiết kế.
Thiết bị này còn thường được gọi bằng một số tên khác như:
Khác với biến áp đổi nguồn thông thường chỉ có các mức điện áp cố định như 220V, 110V hoặc 100V, biến áp vô cấp có thể điều chỉnh điện áp đầu ra theo từng mức nhỏ.
Ví dụ, một máy biến áp vô cấp có thể nhận điện áp đầu vào 220V và cho phép điều chỉnh đầu ra từ 0V đến 250V. Người sử dụng xoay núm điều chỉnh để lựa chọn mức điện áp phù hợp với thiết bị cần chạy thử hoặc kiểm tra.
Nguyên lý hoạt động của biến áp vô cấp dựa trên việc thay đổi số vòng dây tham gia vào quá trình biến đổi điện áp.
Bên trong máy thường có một cuộn dây quấn trên lõi thép. Phần tiếp xúc trượt được kết nối với núm điều chỉnh bên ngoài. Khi xoay núm, chổi than hoặc điểm tiếp xúc sẽ di chuyển trên bề mặt cuộn dây.
Vị trí tiếp xúc thay đổi làm thay đổi số vòng dây được sử dụng, từ đó thay đổi điện áp đầu ra.
Quá trình điều chỉnh diễn ra liên tục nên điện áp không bị giới hạn ở một vài mức cố định. Đây chính là lý do thiết bị được gọi là biến áp vô cấp.
Một máy biến áp vô cấp thường gồm các bộ phận chính sau:
Lõi thép có nhiệm vụ dẫn từ và hỗ trợ quá trình biến đổi điện áp.
Lõi thường được ghép từ các lá thép kỹ thuật điện mỏng nhằm hạn chế tổn hao do dòng điện xoáy.
Cuộn dây có thể sử dụng dây đồng hoặc dây nhôm, tùy theo thiết kế và phân khúc sản phẩm.
Chất lượng dây quấn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chịu tải, độ bền và mức tăng nhiệt khi máy vận hành.
Đây là bộ phận tiếp xúc trực tiếp với bề mặt cuộn dây.
Khi người dùng xoay núm điều chỉnh, chổi than sẽ di chuyển để thay đổi số vòng dây hoạt động và điều chỉnh điện áp đầu ra.
Núm xoay được bố trí bên ngoài thân máy, giúp người dùng lựa chọn mức điện áp mong muốn.
Một số máy có thang chia điện áp quanh núm để dễ theo dõi.
Tùy từng sản phẩm, máy có thể được trang bị:
Đồng hồ giúp người vận hành kiểm tra điện áp thực tế thay vì chỉ dựa vào vị trí núm xoay.
Vỏ máy thường được làm bằng kim loại sơn tĩnh điện để bảo vệ các bộ phận bên trong.
Một số mẫu công suất nhỏ sử dụng dạng vỏ kín có tay xách, thuận tiện di chuyển và sử dụng tại bàn kỹ thuật.
Biến áp vô cấp được phân loại dựa trên số pha, cấu tạo và phạm vi điều chỉnh điện áp.
Biến áp vô cấp 1 pha thường sử dụng nguồn điện 220V.
Dòng máy này phù hợp với:
Công suất phổ biến có thể từ vài trăm VA đến hàng chục KVA.
Biến áp vô cấp 3 pha sử dụng nguồn điện 3 pha, thường là 380V.
Thiết bị phù hợp với:
So với loại 1 pha, biến áp vô cấp 3 pha có kết cấu lớn hơn và yêu cầu đấu nối đúng thứ tự pha.
Dạng để bàn thường có công suất nhỏ, thiết kế gọn và dễ di chuyển.
Máy phù hợp với công việc:
Dòng công suất lớn thường được đặt trong tủ hoặc lắp cố định tại nhà máy.
Máy có thể được thiết kế theo yêu cầu về:
Đây là loại phổ biến nhất.
Người dùng xoay núm hoặc tay quay để thay đổi điện áp đầu ra. Cấu tạo tương đối đơn giản, dễ sử dụng và phù hợp với nhiều ứng dụng kiểm tra.
Một số hệ thống sử dụng motor để điều khiển vị trí tiếp điểm trượt.
Dạng này có thể kết hợp với:
Thiết bị thường được dùng trong dây chuyền hoặc hệ thống cần điều chỉnh điện áp từ xa.
Dải điện áp đầu ra phụ thuộc vào thiết kế từng máy.
Một số dải thường gặp gồm:
Có những mẫu biến áp vô cấp cho phép tăng điện áp đầu ra cao hơn điện áp đầu vào. Tuy nhiên, mức tăng phải nằm trong giới hạn thiết kế của máy.
Không nên tự ý điều chỉnh vượt phạm vi ghi trên tem hoặc đồng hồ.
Biến áp vô cấp được sản xuất với nhiều mức công suất khác nhau.
Các mức công suất thường gặp gồm:
Công suất ghi trên máy thường tính theo đơn vị VA hoặc KVA.
Khi chọn máy, không nên chỉ dựa vào công suất danh định của thiết bị tải. Cần tính thêm dòng khởi động, hệ số công suất và thời gian vận hành liên tục.
Biến áp vô cấp giúp kiểm tra khả năng hoạt động của thiết bị ở nhiều mức điện áp khác nhau.
Ví dụ, kỹ thuật viên có thể tăng điện áp từ thấp lên cao để theo dõi dòng điện, nhiệt độ và phản ứng của thiết bị.
Cách này giúp hạn chế việc cấp ngay điện áp định mức khi chưa biết thiết bị có lỗi hay không.
Trong sửa chữa điện tử, biến áp vô cấp thường được dùng để cấp nguồn từ từ cho bo mạch hoặc thiết bị sau sửa chữa.
Người thợ có thể quan sát:
Việc tăng điện áp từng bước giúp giảm nguy cơ làm hỏng thêm linh kiện.
Biến áp vô cấp được sử dụng trong trường học, trung tâm nghiên cứu và phòng thực hành điện.
Thiết bị giúp tạo ra nhiều mức điện áp khác nhau để thực hiện thí nghiệm về:
Trong một số ứng dụng, biến áp vô cấp được dùng để điều chỉnh điện áp cấp cho động cơ khi kiểm tra.
Tuy nhiên, việc điều chỉnh tốc độ động cơ bằng biến áp vô cấp không phù hợp với mọi loại motor.
Với động cơ 3 pha cần điều khiển tốc độ chính xác, biến tần thường là giải pháp phù hợp hơn.
Biến áp vô cấp có thể được dùng để kiểm tra độ sáng, dòng điện và khả năng hoạt động của bóng đèn tại các mức điện áp khác nhau.
Ứng dụng này thường gặp trong:
Với một số tải điện trở như dây nhiệt, mỏ hàn hoặc bộ gia nhiệt, thay đổi điện áp có thể làm thay đổi công suất tỏa nhiệt.
Tuy nhiên, cần bảo đảm tải nằm trong công suất cho phép của máy và không vượt dòng định mức.
Một số thiết bị nhập khẩu sử dụng điện áp khác với điện lưới Việt Nam.
Biến áp vô cấp có thể hỗ trợ thử nghiệm thiết bị ở mức điện áp phù hợp trước khi đưa vào vận hành.
Đối với nhu cầu sử dụng lâu dài ở một mức cố định như 100V hoặc 110V, biến áp đổi nguồn cố định thường kinh tế và ổn định hơn.
Người dùng có thể lựa chọn nhiều mức điện áp trong phạm vi thiết kế.
Đây là ưu điểm lớn nhất so với biến áp có đầu ra cố định.
Phần lớn máy sử dụng núm xoay cơ học, không yêu cầu cài đặt phức tạp.
Kỹ thuật viên chỉ cần theo dõi đồng hồ và xoay núm đến mức điện áp mong muốn.
Thiết bị đặc biệt hữu ích trong các công việc cần thay đổi điện áp liên tục để quan sát phản ứng của tải.
Biến áp vô cấp có cả loại nhỏ để bàn và loại công suất lớn cho nhà máy.
Người dùng có thể lựa chọn dựa trên tải thực tế.
Với cấu tạo điện từ và cơ khí, máy có thể vận hành bền nếu sử dụng đúng công suất, giữ sạch điểm tiếp xúc và bảo dưỡng định kỳ.
Biến áp vô cấp không phải máy ổn áp.
Khi điện áp đầu vào thay đổi, điện áp đầu ra cũng có thể thay đổi theo. Người sử dụng cần theo dõi và điều chỉnh lại khi cần.
Phần lớn biến áp vô cấp sử dụng nguyên lý tự ngẫu nên đầu vào và đầu ra có liên hệ điện trực tiếp.
Nếu cần cách ly an toàn giữa nguồn và tải, nên sử dụng thêm biến áp cách ly hoặc lựa chọn thiết kế tích hợp cách ly.
Trong quá trình sử dụng lâu dài, chổi than hoặc tiếp điểm trượt có thể bị mòn, bẩn hoặc tiếp xúc kém.
Bộ phận này cần được kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ.
Giảm điện áp không đồng nghĩa với điều khiển tốc độ chính xác.
Đối với động cơ cần thay đổi tần số, nên sử dụng biến tần thay vì chỉ dùng biến áp vô cấp.
Biến áp vô cấp và ổn áp là hai thiết bị khác nhau.
Biến áp vô cấp dùng để điều chỉnh điện áp đầu ra theo thao tác của người sử dụng. Thiết bị không tự động giữ điện áp ổn định khi nguồn đầu vào biến động.
Ổn áp có nhiệm vụ tự động điều chỉnh để giữ điện áp đầu ra quanh mức định mức, thường là 220V hoặc 380V.
Có thể hiểu đơn giản:
Hai loại máy này có chức năng khác nhau.
Biến áp vô cấp tập trung vào khả năng thay đổi điện áp đầu ra.
Biến áp cách ly tập trung vào việc tách biệt điện giữa cuộn sơ cấp và cuộn thứ cấp nhằm tăng mức độ an toàn và giảm một số dạng nhiễu.
Trong nhiều trường hợp, biến áp vô cấp có cấu tạo tự ngẫu nên không có khả năng cách ly.
Nếu ứng dụng vừa cần điều chỉnh điện áp, vừa cần cách ly, có thể sử dụng:
Phương án cụ thể cần dựa vào công suất, mức điện áp và yêu cầu an toàn của tải.
Trước tiên cần xác định nguồn điện đang sử dụng là:
Chọn sai số pha có thể khiến máy không thể đấu nối hoặc không đáp ứng tải.
Cần biết thiết bị tải yêu cầu mức điện áp nào.
Ví dụ:
Không nên chọn dải điện áp quá hẹp nếu nhu cầu thử nghiệm có thể thay đổi trong tương lai.
Công suất biến áp vô cấp nên lớn hơn công suất tải thực tế.
Có thể tham khảo công thức:
Công suất biểu kiến KVA = Công suất KW / Hệ số công suất
Ví dụ, tải có công suất 4KW và hệ số công suất 0,8:
4 / 0,8 = 5KVA
Máy có đồng hồ điện áp giúp người vận hành kiểm soát đầu ra chính xác hơn.
Đối với phòng kiểm tra hoặc sản xuất, nên cân nhắc máy có cả:
Biến áp vô cấp nên được đặt tại nơi:
Với nhà máy nhiều bụi, nên sử dụng tủ bảo vệ phù hợp và vệ sinh định kỳ.
Trước khi bật nguồn, nên đưa núm điều chỉnh về mức thấp nhất.
Sau đó thực hiện theo trình tự:
Không nên xoay núm quá nhanh khi đang cấp điện cho thiết bị chưa rõ tình trạng.
Trong quá trình vận hành, nếu có mùi khét, tiếng kêu bất thường, tia lửa lớn hoặc nhiệt độ tăng nhanh, cần ngắt nguồn để kiểm tra.
Dây quá nhỏ có thể nóng, sụt áp và ảnh hưởng đến độ chính xác khi kiểm tra tải.
Aptomat giúp ngắt nguồn khi xảy ra quá tải hoặc chập điện.
Dòng định mức của aptomat cần phù hợp với công suất máy và tiết diện dây dẫn.
Vỏ kim loại nên được nối đất để tăng an toàn trong trường hợp rò điện.
Máy quá tải có thể nóng nhanh, cháy cuộn dây hoặc làm hỏng tiếp điểm trượt.
Ngay cả khi điện áp đầu ra được chỉnh thấp, các đầu cực khác trong máy vẫn có thể mang điện nguy hiểm.
Chổi than mòn hoặc bám bụi có thể gây tiếp xúc kém, phát tia lửa và làm điện áp đầu ra không ổn định.
Máy có thể nóng do nhiều nguyên nhân:
Máy ấm lên khi hoạt động là hiện tượng có thể gặp. Tuy nhiên, nếu nhiệt độ tăng nhanh, có mùi khét hoặc vỏ máy nóng bất thường, cần dừng vận hành để kiểm tra.
Biến áp vô cấp có thể vận hành liên tục nếu:
Đối với tải vận hành dài giờ, nên tránh sử dụng máy liên tục ở sát công suất định mức.
Lựa chọn công suất có dự phòng giúp giảm nhiệt và tăng tuổi thọ thiết bị.
Nên cân nhắc đặt máy theo yêu cầu khi:
Khi đặt hàng, cần cung cấp rõ loại tải, dòng khởi động, số giờ vận hành và điều kiện môi trường, giá của biến áp vô câp.
Số 720, đường Phúc Diễn, Nam Từ Liêm, Hà Nội
Hotline: 0986.203.203
Website: Vietnamlitanda.com
Tìm nhanh: On ap standa | standa 1 pha | standa 10kva | standa 15kva | Standa 20kva | standa 5kva | standa 3kva | standa 7,5kva | on ap Standa | bộ đổi nguồn
![[NEW 2020] Ổn áp Litanda 20KVA Dải 90V - 250V Chính Hãng 100% Dây Đồng](http://bizweb.dktcdn.net/thumb/small/100/234/587/products/on-ap-litanda-20kva-dai-90v-b2b06d50-7b0c-4d88-a349-65a9a6076a20.jpg?v=1605856370723)
